Boses ng mamamayan

Bagama’t may ilang positibong senyales ang eleksyon noong Mayo, tulad ng pagkapanalo ni Fr. Ed Panlilio laban sa mga Lapid at Pineda sa Pampanga at pagkatalo ng karamihan sa mga artistang tumakbo sa pulitika, masasabing namayani pa rin ang tradisyunal na pulitika ng karahasan, bilihan ng boto, at dayaan nitong nakaraang halalan.

Katunayan, nagkaroon ng bagong ‘Garci’ sa katauhan ni Lintang Bedol, opisyal ng Commission on Elections (COMELEC) sa Maguindanao kung saan nanalo ng 12-0 ang mga kandidatong senador ng Malakanyang. Subalit may mga gurong lumantad at umaming pinuwersa silang sulatan ng mga pangalan ng mga kandidato ng Team Unity (TU) ang mga balota. Hindi rin maipaliwanag ni Bedol kung bakit nawala sa ilalim ng kanyang pangangalaga ang mga election returns ng mga bayan sa Maguindanao.

Sa kabuuang karera para sa pagka-senador, nanalo pa rin ang oposisyon sapagkat pito mula sa kanilang tiket ang pinalad kontra sa tatlo ng administrasyon ngunit naging mapagpasya ang boto ng Maguindanao para makuha ni Miguel Zubiri ng TU ang ika-12 pwesto sa Senado.

Isa pang hindi pinaligtas ng mga trapo at ng Malakanyang ay ang eleksyong party-list na isang mekanismo sana para mabigyan ng boses ang mga maralita at mga ‘marginalized’ na sektor tulad ng mga kababaihan, katandaan, kabataan, magsasaka, manggagawa, may kapansanan, at iba pa.

Sa halalang 2007 kapansin-pansin ang pagdami ng mga grupong party-list na gustong makakuha ng pwesto sa Kongreso. Kung noong 2004 ay 64 lamang ang pinayagan ng COMELEC, ngayong taon ay biglang naging mabait ito at inaprubahan ang 93 na nagpalista bilang grupong party-list.

Sa mga tumakbong grupong party-list, tinatayang aabot sa 20 ang may suporta ng Malakanyang at idagdag pa rito ang mga partidong malapit na iniuugnay sa mga relihiyon, negosyante, at mga tradisyunal na pulitiko (trapo). Maging ang berdugong heneral na si Jovito Palparan ay naghabol makapasok sa Kongreso sa pamamagitan ng sistemang party- list nang siya ang hiranging kinatawan ng grupong Bantay o ‘The True Marcos Loyalist (for God, Country and People) Association of the Philippines, Inc.’

Sineryoso ng mga trapo at mga relihiyosong sektor ang eleksyong party-list sapagkat nakitang di-hamak na mas mura itong susi sa pag-upo sa Kongreso kaysa sa regular na halalan para sa pagka-kinatawan ng distrito.

Naging aktibo naman ang Malakanyang at militar sa halalang ito upang lalong palakasin ang kontrol ng administrasyon sa Mababang Kapulungan at matiyak na walang proseso ng impeachment laban sa pangulo ang magtatagumpay. Isa pa, layunin din ng militar batay sa planong counter-insurgency nito na pilayin ang mga pampulitika at elektoral na grupong diumano’y sumusuporta sa mga rebeldeng komunista.

Kaya naman hindi kataka-takang nabawasan ang mga progresibong partidong nakakuha ng kinakailangang 2 porsyento ng kabuuang boto para sa party-list para makakuha ng isang pwesto sa Kongreso. Ang mga kilala nang grupong party-list na Akbayan, Bayan Muna, Anakpawis, at iba pa ay nawalan ng isa hanggang dalawang upuan sa Kamara.

Bukod sa pagsasamantala ng mga trapo sa sistemang party-list, lalo ring sumikip ang mekanismong ito nang ipatupad ng Korte Suprema ang ‘Panganiban Formula’ kung saan tanging ang may pinakamataas na boto sa halalang party-list ang pwedeng makakuha ng maksimum na tatlong pwesto.

Sa ganitong kalagayan, nawalan na ng saysay ang diwa ng batas sa party-list, ang pagpapalapad sa espasyo para sa aktibo at makabuluhang pakikilahok ng mamamayan sa pagpapatakbo ng pamahalaan at pagbuo ng mga mahahalagang polisiya.

Isa na naman itong patunay na hindi na sapat ang umiiral na pampulitikang sistema ng representasyon sa bansa upang maisabuhay ng sambayanang Pilipino ang karapatan nitong maitakda ang tatahaking landas ng pag-unlad.

Copyright © 2007 PhilRights All Rights Reserved.
Web Design Services by PixelPunch